Η επιστροφή στο σπίτι μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο είναι ταυτόχρονα ανακούφιση και πρόκληση. Ο ασθενής θέλει να ξαναβρεί την ανεξαρτησία του, η οικογένεια θέλει να βοηθήσει αλλά συχνά δεν ξέρει πώς, και οι καθημερινές κινήσεις που παλιά ήταν αυτονόητες τώρα απαιτούν προσπάθεια.
Η καλή είδηση είναι ότι η αποκατάσταση δεν σταματά με το εξιτήριο. Για πολλούς ανθρώπους, η βελτίωση συνεχίζεται για μήνες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σωστή και σταθερή καθοδήγηση.
Πώς «ξαναμαθαίνει» ο εγκέφαλος
Μετά από ένα εγκεφαλικό, κάποιες περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν την κίνηση έχουν πληγεί. Ο εγκέφαλος όμως έχει την ικανότητα να αναδιοργανώνεται, να δημιουργεί νέες συνδέσεις και να αναθέτει λειτουργίες σε άλλες περιοχές. Αυτή η ικανότητα ονομάζεται νευροπλαστικότητα.
Η νευροπλαστικότητα δεν ενεργοποιείται μόνη της. Χρειάζεται στοχευμένη, επαναλαμβανόμενη και ουσιαστική εξάσκηση: όχι απλώς «ασκήσεις», αλλά εξάσκηση σε κινήσεις που έχουν νόημα για την καθημερινότητα, όπως το σήκωμα από την καρέκλα, το περπάτημα μέχρι την κουζίνα ή το να πιάσει κανείς ένα ποτήρι.
Οι βασικοί στόχοι της φυσικοθεραπείας
Κάθε άνθρωπος είναι διαφορετικός, όμως οι πιο συχνοί στόχοι είναι:
- Ασφαλείς μεταφορές: από το κρεβάτι στην καρέκλα, στην τουαλέτα, στο αυτοκίνητο
- Βάδιση: μεταφορά βάρους στο προσβεβλημένο πόδι, έλεγχος του γονάτου, σωστή τοποθέτηση του πέλματος
- Ισορροπία: για να μειωθεί ο κίνδυνος πτώσης, που μετά από εγκεφαλικό είναι αυξημένος
- Χρήση του χεριού: στο μέτρο του δυνατού, σε καθημερινές δραστηριότητες
- Πρόληψη επιπλοκών: δυσκαμψία, πόνος στον ώμο, μυϊκή ατροφία από την ακινησία
Συχνά χρησιμοποιείται επανεκπαίδευση του κινητικού προτύπου, ώστε ο ασθενής να μη συνηθίσει λανθασμένους τρόπους κίνησης που αργότερα δύσκολα αλλάζουν. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει και η ηλεκτροθεραπεία, για παράδειγμα για την ενεργοποίηση των μυών που σηκώνουν το πέλμα.
Γιατί το σπίτι είναι ιδανικό περιβάλλον
Ο εγκέφαλος μαθαίνει καλύτερα όταν η εξάσκηση μοιάζει με την πραγματική ζωή. Στο σπίτι ο ασθενής εξασκείται στον δικό του διάδρομο, στη δική του σκάλα, στο δικό του μπάνιο. Δεν χρειάζεται να «μεταφράσει» αυτό που έμαθε σε έναν άλλο χώρο.
Επιπλέον, η μετακίνηση μετά από εγκεφαλικό είναι συχνά κουραστική και απαιτεί βοήθεια. Η φυσικοθεραπεία κατ’ οίκον γλιτώνει αυτή την ενέργεια, ώστε να διατεθεί εκεί που μετράει: στην εξάσκηση.
Ο ρόλος της οικογένειας
Η οικογένεια είναι ίσως ο πιο σημαντικός σύμμαχος της αποκατάστασης. Μερικές πρακτικές συμβουλές:
- Βοηθήστε, αλλά μην τα κάνετε όλα εσείς. Η υπερπροστασία στερεί από τον ασθενή την εξάσκηση που χρειάζεται.
- Μάθετε τον σωστό τρόπο στήριξης. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να σας δείξει πώς να βοηθάτε στο περπάτημα και στις μεταφορές χωρίς να κινδυνεύετε κι εσείς.
- Ενθαρρύνετε τη χρήση της προσβεβλημένης πλευράς στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως σας έχει υποδειχθεί.
- Κάντε το σπίτι ασφαλές: απομακρύνετε χαλάκια, βάλτε χειρολαβές και φως νυκτός.
- Προσέξτε τη διάθεση. Η κατάθλιψη μετά από εγκεφαλικό είναι συχνή και επηρεάζει την αποκατάσταση. Μιλήστε με τον γιατρό αν παρατηρήσετε αλλαγές.
Υπομονή και ρεαλιστικοί στόχοι
Η πρόοδος μετά από εγκεφαλικό σπάνια είναι ευθεία γραμμή. Υπάρχουν εβδομάδες με γρήγορη βελτίωση και εβδομάδες που όλα μοιάζουν να έχουν σταματήσει. Οι μικροί, μετρήσιμοι στόχοι βοηθούν να φαίνεται η πρόοδος: δέκα βήματα περισσότερα, ένα σήκωμα από την καρέκλα με λιγότερη βοήθεια.
Αν ο άνθρωπός σας επέστρεψε στο σπίτι στην πόλη της Κέρκυρας ή στα περίχωρα, μπορούμε να συνεχίσουμε την αποκατάσταση στον χώρο του. Τηλεφωνήστε στο 6975550430.
Συχνές ερωτήσεις
Μέχρι πότε μπορεί να υπάρξει βελτίωση μετά από εγκεφαλικό;
Η πιο γρήγορη βελτίωση συνήθως γίνεται τους πρώτους μήνες, όμως πολλοί άνθρωποι συνεχίζουν να βελτιώνονται και αργότερα με σταθερή και στοχευμένη εξάσκηση.
Γίνεται αποτελεσματική φυσικοθεραπεία μετά από εγκεφαλικό στο σπίτι;
Ναι. Η εξάσκηση στο πραγματικό περιβάλλον του ασθενούς βοηθά να μεταφέρονται οι δεξιότητες απευθείας στην καθημερινότητα.
Πώς μπορεί να βοηθήσει η οικογένεια;
Μαθαίνοντας τον σωστό τρόπο στήριξης, ενθαρρύνοντας την ανεξαρτησία χωρίς υπερπροστασία και φροντίζοντας για ένα ασφαλές σπίτι.
